Voor or-secretaris Elly van Rijn van uitkeringsinstantie UWV was de gang naar de Ondernemingskamer niet te vermijden. De or wilde bij de rechter een verbod afdwingen op het doorzetten van een proef met de invoering van de nieuwe Wet inkomen arbeidsongeschiktheid (WIA). In Alkmaar en Hengelo liepen al een jaar pilots voor de digitalisering van klantdossiers. Met het inrichten van het nieuwe klantsysteem waren twaalfhonderd speciaal hiervoor aangetrokken medewerkers belast. De Ondernemingskamer stelde de or op alle fronten in het gelijk. UWV moest de proef staken. Er kwam een bemiddelaar aan te pas om de verstoorde verhoudingen tussen or en bestuur te herstellen. De bestuurder werd als overlegpartner vervangen. Van Rijn: ‘Ons aanzien en onze deskundigheid zijn door de overwinning bij de Ondernemingskamer versterkt. Medewerkers waren onder de indruk van het resultaat. Bij de laatste or-verkiezingen was er een veel hogere opkomst.’
De or van WorkSphere, een landelijk opererend bedrijf met 1.250 werknemers op het gebied van installatie en onderhoud van klimaat- en energiesystemen in grote gebouwen, kreeg een adviesaanvraag over de overdracht van de aandelen van het bedrijf aan de Strukton Groep. Volgens voormalig or-lid Moniek Snijder trok de or zich een week terug op de hei. ‘We verdiepten ons in wat voor concern Strukton was en welke toekomstmogelijkheden WorkSphere had in een samengaan met Strukton. Maar primair lag de focus op het wegnemen van onzekerheid over de werkgelegenheid. De garantie dat er geen gedwongen ontslagen zouden vallen, kwam vrijwel onmiddellijk. Daarmee was de eerste kou van de lucht.’ De or was er omwille van een positief advies alles aan gelegen om bestaande regelingen voor het personeel te behouden. Dat is ook grotendeels gelukt. De huidige or van WorkSphere is met twee leden vertegenwoordigd in de centrale ondernemingsraad van Strukton. ‘Toen wij met het advies over de overname bezig waren, zagen de medewerkers de waarde van de or. We kwamen op voor hun verworvenheden. Jammer dat die interesse later weer wat wegzakt’, signaleert Snijder.
Medewerkers van Centrum Maliebaan, een Utrechtse ggz-instelling voor verslavingspsychiatrie, hadden tegen hun zin moeten fuseren met de ggz-instelling Altrecht, met wie al werd samengewerkt, als de or daar niet via de Ondernemingskamer een stokje voor had gestoken. Een negatief advies van de or van Centrum Maliebaan was door de bestuurder in de wind geslagen, zelfs nadat ruim 85 procent van de medewerkers zich anoniem in een enquête van de or tegen de fusie had uitgesproken. Or-voorzitter Rogier Erich, ‘de onderbouwing van de fusie ontbrak. Het fusieplan leunde op aannames in plaats van op controleerbare analyses.’ De rechter bleek klip-en-klaar in zijn uitspraak: Centrum Maliebaan moest het fusiebesluit intrekken. De bestuurder hield na de nederlaag bij de Ondernemingskamer de eer aan zichzelf en stapte op. Erich zegt dat sindsdien het respect voor de or is toegenomen. ‘Onze indruk is dat de huidige interim-bestuurder het bestaansrecht van een or wel snapt. We worden uitvoeriger geïnformeerd en de or heeft nu inbreng bij de vervanging en uitbreiding van de raad van toezicht.’
In het voorjaar van 2006 werd de or van British American Tobacco (BAT) Nederland geïnformeerd over het strategisch besluit dat de fabriek met 560 werknemers in 2008 dicht moest. De productie ging naar de BAT-fabriek in het Duitse Bayreuth. De cor moest advies uitbrengen. Cor-voorzitter Therry Engelen: ‘ Onze locatie was een florerende fabriek. Er was veel gedaan om de kostprijs te laten zakken. Maar de hoofddirectie in Londen wilde nog méér winst zien. Het negatieve advies van de cor werd door de Engelse directie naast zich neergelegd. Medezeggenschap en vakbonden trokken wel een goudgerand sociaal plan binnenboord. ‘Outplacement, afvloeiingsregelingen, alles zat erin. Het mocht was kosten. Financieel is het onderste uit de kan gehaald’, zegt Engelen.
