Circulaire zonnepanelen van Solarge zijn duurder, maar niet giftig

Circulaire zonnepanelen van Solarge zijn duurder, maar niet giftig
Productie van circulaire zonnepanelen bij Solarge in Weert. Foto: ANP/Hollandse Hoogte / Branko de Lang

De productie van circulaire zonnepanelen van Solarge in Weert draait inmiddels als een zonnetje. Maar het bedrijf heeft zware concurrentie van klassieke zonnepanelen uit China. Toch is er vertrouwen in de toekomst. Een belangrijke les voor de oprichters is dat de energietransitie in feite een materialentransitie is. Inmiddels wordt ook de toepassing van Perovskiet serieus onderzocht.

Eind 2023 is de productie van start gegaan en komen er circulaire zonnepanelen uit de fabriek van Solarge in Weert. De panelen van Solarge zijn ongeveer de helft lichter dan een conventioneel zonnepaneel, waardoor de startup aanvankelijk grote platte daken als belangrijkste toepassing zag. “De markt reageert positief, maar onze panelen worden toch in hoofdzaak toegepast bij kleinere dan wel middelgrote projecten,” vertelt Huib van den Heuvel, chief strategic projects en één van de oprichters van Solarge. “Bij de heel grote projecten bestaat wel belangstelling, maar als het puntje bij het paaltje komt geeft de prijs de doorslag. Qua prijs kunnen we nog niet concurreren met Chinese partijen.”

Gif en CO2

Dat komt niet alleen omdat de Chinese producenten profiteren van schaalvoordeel, maar ook omdat ze hun producten zelfs onder de kostprijs aanbieden. Maar chief technology officer Gerard de Leede, hoogleraar aan de TU Eindhoven en ook één van de oprichters, wijst op de ‘schaduwkosten’ van de Chinese producenten. “De Chinese zonnepanelen zijn allerminst circulair. Er zit onder meer pfas en antimoon in die niet alleen giftig zijn, maar ook niet uit de afvalstroom kunnen worden gehaald. Verder is de CO2-uitstoot bij de productie hoog door het gebruik van energie die is opgewekt door kolencentrales.”

PFAS
In backsheet/frontsheet; fluorpolymeren (PFAS) voor bescherming.
Vooral bij productie en afvalfase (verbranding/recycling), niet tijdens normaal gebruik.
Bij afvalfase vrijkomende PFAS zijn kankerverwekkend, hormoonverstorend en milieuschadelijk.
https://www.rivm.nl/publicaties/recycling-of-solar-panels-comparison-of-scenarios-for-more-circular-and-safe-product
Antimoon
Als antimoontrioxide (Sb₂O₃) als vlamvertrager in kunststof backsheet en soms in glas.
Met name bij productie, breuk en afvalfase (uitloging bij recycling of stort, emissies bij verbranding).
Mogelijk kankerverwekkend (IARC 2B); giftig bij uitloging en schadelijk voor ecosystemen.
https://www.umsicht.fraunhofer.de/en/projects/photovoltaic-waste.html

De Solarge zonnepanelen Solo en Solo Ultra Low Carbon zijn gifvrij. Ze zijn 50 procent lichter dan conventionele zonnepanelen van glas. De panelen hebben een tot 80 procent lagere CO₂-voetafdruk bij de productie en zijn volledig recyclebaar en vrij van PFAS en antimoon. Het materiaalgebruik is volledig traceerbaar. Bovendien: geproduceerd in Nederland.

Gelijk speelveld met China

Vanaf 1 januari 2026 geldt de Carbon Border Tax, officieel de EU Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM) genoemd. Aan de buitengrenzen van de EU wordt dan een belasting geheven op geïmporteerde producten met een grote CO2-footprint. Naar verwachting gaat dit pas vanaf 2028 voor zonnepanelen gelden. Dan zal er een gelijk speelveld ontstaan - zo is althans de verwachting - tussen onder meer in de EU en in China geproduceerde zonnepanelen en -cellen. Toch is dat maar de vraag. De Chinezen hebben recent laten zien dat ze zich door de EU en de VS ingestelde importheffingen niet van de wijs laten brengen: ze houden de prijzen gelijk.

Wat mogelijk meer perspectief biedt is dat de EU inzet op energie uit zon. Volgens de EU Solar Strategy moet de opgestelde capaciteit aan zonnepanelen tussen 2025 en 2030 verdubbelen. Onderdeel van die strategie is ook het Solar Rooftop Initiative, waarbij het gefaseerd verplicht wordt op nieuwe woningen en overheids- en bedrijfsgebouwen zonnepanelen te installeren. Ook bij vergunningsaanvragen voor renovaties wordt dat verplicht. Die markt is bij Solarge dan ook expliciet in beeld.

Schaalvoordelen

Deel van de circulaire specificaties van het Solo Ultra Low Carbon zonnepaneel van Solarge. Het betreft panelen van circa 500 Wp met een 25 procent lagere CO2 footprint. Illustratie: Solarge
Deel van de circulaire specificaties van het Solo Ultra Low Carbon zonnepaneel van Solarge. Het betreft panelen van circa 500 Wp met een 25 procent lagere CO2 footprint. Illustratie: Solarge

Inmiddels draait de fabriek van Solarge als een zonnetje. Van den Heuvel: “Het product voldoet aan de klantverwachtingen. De kwaliteit is goed en de prijs zal omlaag gaan.” Solarge is duidelijk uit de start-up fase en gaat nu de scale-up fase in. Wordt nu nog in één ploeg geproduceerd, binnenkort in twee. Als de productieaantallen toenemen, kan de kostprijs omlaag omdat de vaste kosten worden uitgesmeerd over meer producten. Verder leiden grotere inkoopvolumes van materialen en componenten tot lagere inkoopprijzen.

Solarge wil ook groeien door het geven van licenties aan bedrijven die de Solarge-panelen gaan maken en gebruik maken van de inkoopvolumes van het Nederlandse bedrijf. Uitgangspunt daarbij is lokaal produceren voor lokale toepassing. Vooralsnog wordt gedacht aan de Amerikaanse, Braziliaanse, Nigeriaanse en Turkse markt. “We hadden eerder onze blik moeten verruimen in de toeleverketens, kostentechnisch was dat beter geweest,” zo stelt de Leede nu. Ook van den Heuvel heeft veel geleerd van de starfase van dit 100 procent circulaire initiatief. “In de eerste plaats dat de energietransitie in feite een materialentransitie is.”

Klassieke zonnepanelen

De klassieke fabricage van zonnepanelen is niet duurzaam. De productie van aluminium, glas en pure silicium voor de zonnecellen is zeer energie-intensief en gaat daardoor met veel CO2-uitstoot gepaard. Pas drie jaar na plaatsing van het paneel is dat negatieve milieueffect tenietgedaan. De zonnepanelen van Solarge zijn geheel van kunststof met een aanzienlijk lagere CO2-footprint: al na drie maanden is de CO2-uitstoot van de productie gecompenseerd.

Tot slot zijn de panelen circular by design: ze zijn aan het einde van de levensduur geheel te recyclen omdat alle componenten en materialen door verhitting losmaakbaar zijn en daarna weer kunnen worden gebruikt. De zonnepanelen die sinds de jaren negentig van de vorige eeuw zijn geplaatst laten zich niet alleen lastig recyclen, maar het terugwinnen van de basismaterialen kost ook weer veel energie en levert daardoor een hoge CO2-uitstoot op.

Perovskiet in zonnepanelen

Maar de ontwikkeling gaat verder. Inmiddels wordt gewerkt aan zonnepanelen met perovskiet en in samenwerking met TNO zijn zelfs al de eerste samples gemaakt. “We gaan allereerst silicium zonnecellen in onze producten vervangen door flexibel perovskiet, liet De Leede aan Solar Magazine weten. "En daarna maken we ook silicium-perovskiet-tandems waarmee we naar 30 procent efficiëntie kunnen. Maar dat is natuurlijk toekomstmuziek.” Het belangrijkste voordeel van perovskiet in zonnepanelen is het hogere potentieel rendement door het gebruik van tandemcellen, wat resulteert in meer energieproductie per oppervlakte-eenheid. Daarnaast is perovskiet goedkoop te produceren vanwege de beschikbare en niet-schaarse grondstoffen.

Freek Andriesse

Freek Andriesse

Freek Andriesse is econoom en adjunct-hoofdredacteur van Deal! Magazine over Inkoop en Supply Management.

Onderwerpen aanpassen

Mijn artikeloverzicht kan alleen gebruikt worden als je bent ingelogd.