Olaf Blaauw studeerde levensmiddelentechnologie. Hij maakte eerst homeopathische geneesmiddelen bij VSM, later middelen van donorbloed bij het huidige Sanquin. "Kwaliteit, hygiëne, normen en veiligheid zijn daar natuurlijk heel belangrijk. Ik volgde daarom diverse opleidingen en ging aan de slag op de Quality Assurance-afdeling. Zo kwam ik in aanraking met arbo." 

Om dichter bij huis te werken, maakte Blaauw de overstap naar het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK). Daar is hij nu Hoger Veiligheidskundige (HVK'er) voor het hele waterschap. Eerder vervulde hij de functies Teamleider Rioolwaterzuivering en Adviseur Kwaliteit, Arbo en Milieu (KAM). 

"Ik probeer mezelf altijd te blijven ontwikkelen. Het vakgebied verandert constant, dus dat moet je bijhouden. Ik ben nu 54 jaar en nog volop in de studie. Mijn scriptie voor de HVK-opleiding over alleen werken is net goedgekeurd. Nu alleen nog verdedigen." 

Alleen werken: een onderschat risico 

"Ik vind alleen werken een onderschat risico bij het Waterschap," zegt Blaauw stellig. "Ik wist al veel van het onderwerp, want ik ben betrokken geweest bij de Arbocatalogus alleen werken, maar nu ben ik er ook in mijn eigen organisatie diep ingedoken." 

"Onze gebiedsbeheerders en monteurs werken in heel Noord-Holland autonoom en veel buiten. Ze hebben met allerlei risico's en gevaren te maken, vaak buiten gehoor- en zichtafstand van anderen. En daar vind ik wat van. Ze moeten heel veel zelfstandig doen, maar ook dondersgoed weten wat ze níet alleen moeten doen." 

Blaauw is tevreden over zijn onderzoek en blij dat hij de organisatie en medewerkers hiermee kan ondersteunen. "Ik heb mooie maatregelen bedacht en de aanbevelingen zijn helder." Nu nog zorgen dat ze opgevolgd worden. "Ja, die autonomie, dat is wel een ding.  Want de collega's die hier al 30-40 jaar werken laten zich niet zo makkelijk vertellen wat te doen."  

Betere V&G-procedures na inspectie 

Mensen vertellen hoe ze hun werk veilig moeten uitvoeren, daar heeft Blaauw de afgelopen jaren ervaring mee opgedaan. "In 2024 constateerde een arbeidsinspecteur tekortkomingen bij twee van onze projecten. Het ging om gebrekkige coördinatie van het Veiligheids- en Gezondheidsplan (V&G-plan) en het ontbreken van de juiste planning. Ook werd er onveilig gewerkt. De inspecteur stelde ter plaatse vast dat medewerkers niet aangelijnd waren bij werken op hoogte en dat de werkplek niet goed was afgezet." 

Na de tweede boete legt het HHNK veel projecten stil tot de basis weer op orde is. Alles wordt bekeken: planningen, coördinatie, de samenwerkingen met aannemers. "Tegenwoordig zijn we veel scherper op het van tevoren beoordelen van alle plannen, en ook tijdens het werk of alles volgens afspraak verloopt. Sindsdien is een aantal projecten stilgelegd of niet opgestart, met alle gevolgen van dien, omdat het aan de voorkant ontbrak aan de juiste maatregelen. Dat heeft veel stof doen opwaaien, maar de directie en het hoger management hebben het omarmd." 

Blaauw creëerde samen met een grote groep projectleiders een nieuwe V&G-procedure. "We stelden nieuwe basisdocumenten op voor het ontwerp en de uitvoering. Zo'n 50 medewerkers volgen een interne opleiding tot V&G-coördinator. Het heeft af en toe geschuurd, maar nu plukken we er de vruchten van. Ik zie echt verbeteringen."

Naar een gezamenlijke verantwoordelijkheid 

Dat enthousiasme van de veiligheidskundigen komt eigenlijk vooral doordat veiligheid steeds meer een gedeelde verantwoordelijk is geworden. "Toen in 2017 de vraag werd gesteld 'wie is van veiligheid?', was het antwoord 'veiligheid is Ruud.' Dat is mijn voorganger. Als je die vraag nu stelt, wijst men niet meer naar ons. We zien een kentering in het veiligheidsbesef." 

Dat is mede te danken aan de oprichting van een integraal veiligheidsteam per 1 januari 2025. Dit bestaat uit 2 HVK'ers, 3 MVK'ers, een Chief Information Security Officer (CISO) en diverse ISO's en Privacy Officers (PO's). Samen werken ze aan fysieke veiligheid, sociale veiligheid, informatieveiligheid en privacy voor zo'n 1.000 medewerkers. "Op deze manier stralen we uniformiteit uit en verhogen we het niveau van kennis en kunde binnen het team. En we kunnen het werk efficiënter verdelen. Bovendien kunnen we de afdelingen beter voorzien van informatie met maatgerichte adviezen en een betere timing." 

Daarnaast heeft het Waterschap nog 16 medewerkers die operationeel veiligheidskundige (OVK) of basis veiligheidskundige (BVK) zijn. Deze medewerkers hebben een buitenfunctie met veiligheid als extra taak. Zij pakken dingen op als persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM) bestellen en bijhouden of safety walks organiseren en begeleiden. "Vanwege personele verschuivingen kijken we ook hier weer eens goed naar de taken. Een groot deel van mijn functie draait om het uitstippelen van beleid." 

Van beleid op papier …  

Tegelijkertijd ziet Blaauw dat je met alleen beleid niet ver komt: "Papier is geduldig." Mensen niet altijd. Had hij iets kunnen doen om de boetes van de Arbeidsinspectie destijds te voorkomen? 

"De procedure die ik had opgesteld was prima. Maar we hadden die beter moeten implementeren. Naar bleek wist de ene projectleider heel goed hoe het zat met V&G, terwijl anderen, onder wie onderaannemers, niet eens van het bestaan ervan op de hoogte waren. Veilig en gezond werken was een beetje te 'persoonsgebonden'. Nu hebben we dat breder getrokken. Het V&G-plan klopt volledig met het Arbobesluit." 

…naar naleving in de praktijk 

Hoe zorg je dan voor goede naleving van dat V&G-plan? "Dat is nog ingewikkeld, want voor ons zijn planningen belangrijk", zegt Blaauw. "Dat blijkt toch lastig met zoveel verschillende afdelingen. Ook toezicht is belangrijk. Dat is wat mij betreft één van de sleutels tot veilig werken. Daarvoor moeten we meer naar buiten, kijken of mensen volgens afspraak werken en elkaar aanspreken als het anders moet. Daar zit voor mij nog een echt verbeterpunt." 

Maar wat als iedereen volgens het boekje werkt, dan heb je toch geen toezicht nodig? "Zo werkt het helaas niet. Een zonnepanelenspecialist weet prima dat hij aangelijnd moet zijn, maar het is toch makkelijker om het niet te doen. Dus moet je er als veiligheidskundige af en toe wat aandacht aan schenken. Daar werken we aan. Ik heb een voorstel gemaakt waarbij we niet meer mensen nodig hebben voor toezicht. We kunnen het prima zelf, maar dat vereist wel wat aanpassingen." 

Daarvoor is, naast beleid, naleving en toezicht, ook het management nodig. "Ik kan procedures opstellen en roepen wat ik wil. Maar als er van hogerop niet de motivatie is om dingen anders te doen, kan ik net zo goed stoppen met dit werk."