<P>In de afgelopen jaren hebben we deze thema’s sporadisch aangetroffen bij adviestrajecten van ondernemingsraden die bijvoorbeeld geconfronteerd werden met voornemens om (een deel van) de productie te verplaatsen naar lagelonenlanden. Wat ons betreft zouden deze thema’s wel wat meer aandacht mogen krijgen. Tijd dus om er eens bij stil te staan.</P> <P><B>Mensenrechten in adviestrajecten</B><br> Een willekeurig voorbeeld: een deel van de productie van een toeleverancier van de auto-industrie verdwijnt naar Zuid-Oost-Azië. De or kan niet anders dan erkennen dat de productie daar goedkoper kan plaats vinden dan in Nederland. Het outsourcen van de productie kan dan ook uiteindelijk rekenen op de goedkeuring van de or, zeker nu er met vakbonden een goed sociaal plan is afgesproken. Voor deze ondernemingsraad was daarmee de kous af. </P> <P>Maar het kan interessant zijn om je af te vragen waar de productie nou eigenlijk naar toe gaat? Komt er een fabriek waar aandacht is voor arbeidsomstandigheden, veiligheid en gezondheid? Waar werknemers fatsoenlijk betaald worden? Waar kinderarbeid taboe is? Waar zorgvuldig wordt omgegaan met het milieu</P>? <P>De laatste jaren is er een toenemende aandacht voor het thema mensenrechten en bedrijven. Grote multinationale ondernemingen realiseren zich steeds meer dat een slechte score op het gebied van het naleven van mensenrechten en aandacht voor het milieu uiteindelijk leidt tot een slechte reputatie met alle (bedrijfseconomische) gevolgen van dien. Als meest sprekende voorbeeld geldt nog steeds de giframp in Bhopal, India, in 1984. Het bedrijf Union Carbide (nu Dow Chemical Company) had geen enkel oog voor veiligheid waardoor er grote hoeveelheden giftig gas vrijkwamen met duizenden slachtoffers als gevolg. </P> <P>Aandacht voor mensenrechten is zowel in het belang van mensen in lagelonenlanden als in het belang van bedrijven zelf. Bij een afweging of bijvoorbeeld het verplaatsen van productie naar dergelijke landen de goedkeuring van de or kan hebben, zou men verder moeten kijken dan alleen naar de directe bedrijfseconomische gevolgen en een sociaal plan. <br> De Nederlandse organisatie Aim for Human Rights heeft voor bedrijven een checklist gepubliceerd (te vinden op <A href="http://www.aimforhumanrights.nl">www.aimforhumanrights.nl</A>) die behulpzaam is bij het ontwikkelen van beleid op het gebied van mensenrechten. En let wel, mensenrechten is meer dan alleen een verbod op kinderarbeid. Het behelst ook landmanagement, gelijke behandeling van mannen en vrouwen, een goede leefomgeving (bijvoorbeeld in de omgeving van de fabriek die nu voor jullie produceert). Aan de hand van die checklist kan een or de directie kritisch bevragen. En vervolgens pas een positief advies geven als de waarborg er is dat de onderneming in het buitenland op een maatschappelijk verantwoorde wijze zal ondernemen.</P> <P><B>Mensenrechten in de dagelijkse gang van zaken</B><br> Maar ook naast de directe ingang van de adviesaanvraag, kan de or dit onderwerp bespreken. De or heeft immers het recht om alle onderwerpen de onderneming betreffende op de agenda te plaatsen, (art. 23 lid 2 WOR). En dus kan de or ook het thema maatschappelijk verantwoord ondernemen op de agenda plaatsen. </P> <P>Ook als er niets geoutsourced was of is of wordt, en als er geen productie wordt verplaatst, is het een onderwerp dat het bespreken waard is. Want waar komen de producten vandaan die de onderneming gebruikt? Is dat allemaal wel kosjer</P>? <P>Bedenk wat er in de beïnvloedingssfeer van jullie onderneming ligt, en maak dat bespreekbaar. Heeft de onderneming beleid? Kijk wat je erover kunt afspreken; hoe concreter hoe beter.</P> <P>En wil de ondernemer er niet aan, of is hij niet bereid informatie te geven, dan kan de or zelf een initiatiefvoorstel maken (art. 23 lid 3 WOR). De ondernemer is verplicht de or de informatie te geven die voor het maken van dat voorstel nuttig is. Dus vraag en ga aan de gang, bezoek de website. En maak een mooi voorstel. Niet alleen goed voor de mensen die het betreft, maar ook voor de onderneming. De ondernemer is verplicht om het ten minste een maal in de overlegvergadering te bespreken en om er daarna schriftelijk op te besluiten. En laten we eerlijk zijn; het staat niet geweldig wanneer je er als werkgever helemaal niets over af wilt spreken.</P> <P>We begrijpen dat het in deze tijden van crisis wellicht niet de eerste prioriteit is om je als or bezig te houden met de levensstandaard van personeel van toeleveranciers, of bedrijven met wie je samenwerkt, of aan wie je werkzaamheden hebt geoutsourced. Maar wij vinden dat het wel een prioriteit zou moeten zijn. Juist ook nu.</P>