In de serie Tech Control onderzoeken we fintech die impact heeft op het controllingvak. Deze keer kijken we terug: wat is er na de hype eigenlijk nog over van blockchain?
Blockchaintechnologie biedt een betrouwbare, gedecentraliseerde gegevensketen waarin meerdere partijen kunnen bijdragen zonder speciale toegangsrechten. De vastgelegde gegevens kunnen niet gemanipuleerd worden.
Eind jaren '10 adviseerden experts controllers vooral kritische vragen te stellen wanneer een organisatie 'iets met blockchain' wilde doen. Is blockchain hier echt de beste oplossing? Welk probleem probeert de organisatie op te lossen, en waarom zou blockchain daarvoor het geschikte middel zijn? Pas daarna zou een financieel plan moeten worden opgesteld en de businesscase doorgerekend.
Om dit soort vragen te kunnen stellen, moet een controller wel enige kennis hebben van de technologie. Ongeveer 5 jaar geleden was vrijwel elke controlleropleiding bezig met blockchain, Web3, DeFi en aanverwante hypes, vaak met de kanttekening dat RPA (nu AI) waarschijnlijk een grotere impact zou hebben. De vraag is: wat is er na de hype nog over van blockchain?
Soms blockchain, meestal database
Distributed Ledger Technology (DLT), zoals blockchain, heeft geen beheerder nodig. Gegevens die eenmaal zijn geverifieerd, kunnen niet meer worden gewijzigd en liggen dus vast. Dat heeft ook een nadeel: door een centraal beheersysteem te vervangen door een rekenpuzzel wordt de technologie trager en vraagt zij meer energie voor de benodigde rekenkracht.
Het bedrijfsleven realiseerde zich rond het eind van de jaren 10 wat veel netwerkexperts al langer benadrukten: voor de meeste zakelijke doeleinden is een database een betere keuze. Een centrale database is sneller, energiezuiniger en goed geïntegreerd in bestaande processen. Voor zakelijke toepassingen heb je meestal geen decentrale gegevensketen nodig.
Traceren van producten
Maar er zijn situaties waarin je juist iets wilt dat níét door één centrale partij wordt beheerd, en waarbij je betrouwbare informatie over toegevoegde gegevens nodig hebt. Denk bijvoorbeeld aan een logistieke keten waarin verschillende landen, diverse havens en meerdere toeleveranciers betrokken zijn.
Met een blockchain kun je de herkomst van producten en componenten traceren. Zo experimenteerde Tony's Chocolonely met een blockchainoplossing om de reis van cacaobonen van plantage tot fabriek in kaart te brengen. Uiteindelijk besloot de chocolademaker dat de technologie nog niet volwassen genoeg was en bleef het bij zijn eigen Beantracker.
Als er voor Tony's geschikte [blockchain]toepassingen verschijnen, zullen we dat testen en mogelijk blockchain weer toepassen.”
— Tony's Chocolonely
Een gegevensstroom die met een DLT is opgebouwd, geeft je niet‑manipuleerbaar inzicht in het traject dat een product heeft afgelegd, zonder dat er een centraal knooppunt nodig is om het proces te beheren. Voor internationale handel is blockchain daarom relevanter aan de achterkant van de keten dan in veel andere zakelijke domeinen.
Cryptovaluta en DeFi
De andere 2 gebieden waar blockchain groot is, zijn cryptovaluta en DeFi. Decentralized Finance (DeFi) verwijst naar transactieprocessen waarbij geen centrale beheerder, zoals een bank, aan te pas komt. J.P. Morgan gebruikt sinds eind 2025 een eigen Ethereum-token om grensoverschrijdende realtime betalingen mogelijk te maken. Ook Citi Bank heeft vorig jaar een vergelijkbaar systeem opgezet.
Financiële instellingen experimenteren op DLT‑platformen volop met het digitaal representeren (tokeniseren) van traditionele financiële activa.”
— DNB in 'Visie op geld 2026'
De markt voor cryptovaluta kende een sterke groeiperiode rond de Amerikaanse verkiezingen en bevindt zich op het moment van schrijven in een flinke dip. Banken en overheden zetten inmiddels meer in op de stablecoin: een cryptotoken dat is gekoppeld aan bijvoorbeeld de euro of de dollar.
Financiële experts waarschuwen wel dat stablecoins ervoor hebben gezorgd dat cryptovaluta steeds sterker verweven raken met de traditionele geld- en kapitaalmarkten. Daardoor kan een grote schommeling in de cryptowereld impact hebben op beurzen en banken.
Na de hype: lang leve blockchain?
Kortom, blockchain bevindt zich op de weg omhoog in de Gartner Hype Cycle: de slope of enlightenment. De periode van opgeblazen verwachtingen ligt dan al achter ons, we zijn door een dal gegaan en de technologie wordt voorzichtiger en toepassingsgerichter ingezet.
Henk-Jan Buist is redacteur bij CM. Hij werkt sinds 2020 bij VMN Media als financieel journalist. Hij is daarnaast gespecialiseerd in technologie en houdt zich graag bezig met ontwikkelingen op het gebied van fintech en wat AI betekent voor financials. Ook schrijft hij regelmatig tutorials over Excel en Power Query. Voordat hij bij cm: aan de slag ging, werkte Henk-Jan als journalist bij onder meer technologiesites Computerworld, Webwereld en CIO.nl.
